Wydawanie orzeczeń o niepełnosprawności

Tryb orzekania o niepełnosprawności reguluje ustawa z 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2011r. Nr 127, poz.721 z późn. zm.) i rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 15 lipca 2003 w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz.U. nr 139, poz. 1328 z późn. zm.)

Zgodnie z art. 2 pkt 10 ustawy o rehabilitacji, niepełnosprawność oznacza trwałą lub okresową niezdolność do wypełniania ról społecznych z powodu stałego lub długotrwałego naruszenia sprawności organizmu, w  szczególności powodującą niezdolność do pracy.

Orzeczenie o niepełnosprawności może zostać wydane do celów:

• rentowych - organem wydającym orzeczenie jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych
• poza rentowych - organem wydającym jest Miejski lub Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności.

Kto orzeka

W obecnym systemie orzecznictwa o niepełnosprawności w zasadzie tylko dwie instytucje mogą decydować o tym, czy zgodnie z przepisami ktoś może być zaliczony w poczet osób niepełnosprawnych. Są to:

• powiatowe lub wojewódzkie zespoły orzekające o niepełnosprawności oraz
• Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Konieczny jest wniosek osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego albo, za ich zgodą, wniosek ośrodka pomocy społecznej.

Ustawa o rehabilitacji ustaliła trzy stopnie niepełnosprawności:

• lekki

• umiarkowany

• znaczny

Zaliczenie do jednego z nich zależy od stopnia naruszenia sprawności organizmu, zdolności do samodzielnej egzystencji i konieczności pomocy lub opieki ze strony innych osób.

Do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.

Do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się natomiast osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagającą czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych.

Z kolei do lekkiego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę o naruszonej sprawności organizmu, powodującej w sposób istotny obniżenie zdolności do wykonywania pracy, w porównaniu do zdolności, jaką wykazuje osoba o podobnych kwalifikacjach zawodowych z pełną sprawnością psychiczną i fizyczną, lub mająca ograniczenia w pełnieniu ról społecznych, dające się kompensować za pomocą wyposażenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze lub środki techniczne.

Zaliczenie do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności nie wyklucza możliwości zatrudnienia tej osoby u pracodawcy niezapewniającego warunków pracy chronionej w przypadkach:
 
• przystosowania przez pracodawcę stanowiska pracy do potrzeb osoby niepełnosprawnej,
• zatrudnienia w formie telepracy.